Havo-P is een praktijkgericht vak voor leerlingen in de bovenbouw van de havo. Leerlingen werken aan echte vraagstukken van bedrijven en organisaties. Zo ontwikkelen ze vaardigheden als samenwerken, onderzoeken en zelfstandig werken, ontdekken ze hun interesses en talenten en bereiden ze zich voor op het vervolgonderwijs. Op het Dr. Aletta Jacobs College werken leerlingen aan ondernemende projecten en opdrachten van externe opdrachtgevers. Dat vraagt om initiatief nemen, plannen en verantwoordelijkheid pakken. Een andere manier van leren dan leerlingen vanuit het reguliere onderwijs gewend zijn.
— Praktijkgerichte programma op de havo.
Onderzoek naar meer houvast in praktijkgericht leren.

De opleiding
De uitdaging
Er was net gestart met een pilotjaar, waarin docenten merkten dat leerlingen moeilijk in de actiestand kwamen en veel sturing nodig hadden. Leerlingen zelf ervaarden het vak als onduidelijk, moeilijk en onoverzichtelijk en misten houvast in wat er van hen werd verwacht, welke stappen ze moesten zetten en waar ze naartoe werkten. Dat er iets moest verbeteren, was duidelijk, maar waar begin je? Daarom wilde het team eerst weten hoe de leerlingen het programma zelf ervaarden, waar zij tegenaan liepen en wat zij nodig hadden om meer grip op het vak te krijgen. Wat kunnen we leren van ervaringen van leerlingen om Havo-P duidelijker, overzichtelijker en beter georganiseerd neer te zetten?
De samenwerking met Op Scherp
Niet over de leerlingen praten, maar met ze. Met interviews en een enquête brachten we hun ervaringen, behoeften en struikelblokken in kaart. Daaruit werd onder andere duidelijk hoeveel invloed onduidelijkheid en gebrek aan overzicht hadden op hun motivatie. De opgehaalde inzichten bespraken we vervolgens tijdens werksessies met het docententeam: waar willen we mee aan de slag en welke verbeteringen kunnen we snel doorvoeren richting volgend schooljaar? Ook evalueerden we de samenwerking met externe opdrachtgevers en hielpen we bij de afstemming voor het volgende schooljaar, zodat ook die samenwerking beter en duidelijker kon worden ingericht.
Anonieme havo-leerling“Het is heel onduidelijk wat voor stappen we moeten doen naar het eindproduct. Het zou fijn zijn als opdrachten eerder en beter worden uitgelegd, zodat je al eerder weet waar je naartoe werkt.”
Het resultaat
De open en directe feedback van leerlingen bracht bij het docententeam veel in beweging. Sommige inzichten waren verrassend en soms ook confronterend, maar gaven vooral concrete aanknopingspunten om het programma verder te verbeteren. Door samen naar de knelpunten te kijken en deze te vertalen naar haalbare verbeteringen, ontstond nieuwe energie om het vak verder door te ontwikkelen. Ook voor leerlingen was het waardevol dat hun ervaringen serieus werden meegenomen.
Die inzichten kregen vervolgens een concrete vertaling in een praktisch projectboekje voor het nieuwe schooljaar. Havo-P is daarin opgebouwd in vier periodes en vijf duidelijke fases. Per fase zien leerlingen waar ze staan, wat er van hen wordt verwacht, waarom ze iets doen en waar ze naartoe werken. Zo biedt het projectboekje meer overzicht en structuur en zijn doelen, opdrachten en bijbehorende documenten makkelijker terug te vinden.