Case study | Gemeente Groningen

Iedereen moet kunnen meedoen op zijn eigen manier.

Door Thomas Drenth op 18 januari 2019
Leestijd 3 minuten

Na Rotterdam, telt de stad Groningen procentueel de meeste huishoudens onder de armoedegrens. Als het gaat om het risico op langdurige armoede dan staat de stad zelfs op nummer één. De Gemeente Groningen zet dan ook groot in op armoedebestrijding, om bewoners uit de bijstand te helpen, of in ieder geval te zorgen dat mensen blijven participeren. Hiervoor hebben ze een enorm aanbod aan programma’s, cursussen, activiteiten, en participatiebanen, maar er maken maar weinig mensen gebruik van. Wij gingen voor de Gemeente Groningen op zoek naar inzichten om inwoners te helpen participeren op een manier die bij ze past.



De uitdaging

Hoe kunnen we werkloze wijkbewoners helpen om actief te worden in de samenleving op hun eigen manier?

Bram en Thomas verwerken de interviews
Bram en Thomas verwerken de interviews.

Dit is wat we leerden over het probleem.

  • Het aanbod van de gemeente wordt niet gebaseerd op de vraag van bewoners, het wordt gewoon bedacht en aangeboden. Hierdoor ontstaat geen match.
  • Armoede houdt Armoede in stand; het systeem dat we als maatschappij hebben gebouwd om mensen uit de bijstand te ‘jagen’, jaagt ze er alleen maar verder in.
Redenen waarom mensen moeilijk uit bijstand komen.

Tijdens ons onderzoek kwamen we tot de volgende inzichten over waarom het zo moeilijk kan zijn om uit de bijstand te komen.

  • Een baan betekent niet altijd zekerheid en een toekomstperspectief, dit maakt het af en toe lastig voor mensen om het actief zoeken van een baan te verantwoorden.
  • Mensen belanden niet zomaar in de bijstand, maar met een reden. De maatschappij heeft echter een harde mening over mensen in de bijstand.
  • Mensen voelen zich niet begrepen door instanties of snappen niet waar ze in beland zijn.
  • Mensen leven van dag tot dag en denken vooral in korte termijnen.



Door het gesprek aan te gaan met bewoners in de bijstand en door dieper op het probleem in te gaan kregen we meer inzicht in het probleem. Voortkomend uit uitspraken van mensen en de patronen die vaker voorkwamen. Hierbij ging het om 72 korte gesprekken, 11 diepte interviews, en 2 meeloopdagen in het buurthuis. Daarnaast hebben we 2 groepen begeleid tijdens de G100; een wijkoverleg met (ongeveer) 100 wijkbewoners. Dit gaf ons een dieper begrip van de complexiteit van de huidige situatie.

Het grootste probleem is dat mensen van-dag-tot-dag leven en hierdoor achter de feiten aan blijven lopen. We zagen vooral hoe belangrijk ademruimte is (tijd en energie die niet opgaat aan schulden, verplichtingen, sociale druk, en zorgen) en de rol die de gemeente hierin speelt. Op dat moment zagen we echter niet hoe wij hier iets aan konden veranderen. Niet zonder het volledige systeem over de kop te gooien. Daarom hebben we ervoor gekozen om mensen te helpen binnen de ruimte die ze hebben, door ze bewust te maken van hun ambities, wensen, en talenten (zingeving). We waren van te voren niet zeker of we hier een verschil zouden kunnen maken, maar we wisten wel dat we hier een hoop zouden leren.

Thomas presenteert de resultaten aan belanghebbenden
Thomas presenteert de resultaten aan belanghebbenden.

Dit is wat we leerden over de oplossing.

We hebben uiteindelijk mensen geholpen om hun zingeving te vinden, maar zonder het effect waar we op hoopten. Men gaf aan dat ze eerst andere zaken op orde moeten krijgen voordat ze zich konden richten op hun zingeving of een doel op de langere termijn. De ademruimte bleek toch het grotere probleem. We leerden wel welke voorwaarden voor succes de Gemeente Groningen moet meenemen in hun beleid om tot een uiteindelijk oplossing te komen.



“We zijn ons ervan bewust geworden dat ambtenaren meer in dialoog moeten met de wijk. Men moet achter het bureau weg, de buurten intrekken om deze te leren kennen, en om de infrastructuur die er al ligt meer te gebruiken en te versterken. We kennen de praktijk te weinig.”

— Jannie Dekker
, Manager Gebiedsondersteuning bij Gemeente Groningen



Daarnaast leerden we dat, om tot een duurzame oplossing te komen, het vraagstuk binnen de betrokken organisaties moet worden opgepakt. Daarom hebben we onze resultaten gepresenteerd aan de Gemeente Groningen en relevante organisaties binnen de stad. We zijn met deze organisaties in gesprek gegaan om te kijken hoe de stad dit gezamenlijk kan oppakken. De uitkomsten zijn ook meegenomen in het wijkmanifest met daarin de visie op de toekomst van de wijk (vanuit wijkorganisaties). Deze visie is bij de partijen van de coalitie neergelegd. Het komen tot een eenmalige oplossing is namelijk niet voldoende. Het gaat om het opbouwen van begrip en inzicht in de context waarin deze doelgroep zich bevindt - en hoe we hierin bijdragen op een zinvolle manier. Nu en in de toekomst.

En dat is waar we de Gemeente Groningen uiteindelijk echt geholpen hebben; om dit begrip op te bouwen. Niet alleen een beter begrip voor de bewoners in kwestie, maar ook beter beeld van de uitdaging die voor ze ligt en de succesfactoren die hier een rol in spelen. Zo hebben we de basis neergelegd om in de toekomst gericht naar een oplossing toe te werken.

Zit je in een vergelijkbare situatie?

Wij stellen teams binnen jouw organisatie in staat om beter te begrijpen wat je klanten ervaren, voelen en beweegt. We leren ze werken en denken op een manier die deze aanvullende klantkennis vertaalt naar een voortdurende, en betere, aansluiting van producten en diensten op wat de klant echt wil. Met dit probleemoplossend vermogen in je organisatie los je dit soort situaties in het vervolg ook zelf op.

Bekijk wat we voor jouw organisatie kunnen betekenen