Een inleiding in omdenken.

Reframing: zet het onmogelijke om in mogelijkheden.

Door Bram van Houten op 01 september 2017
Leestijd 6 minuten

Soms is die onverwoestbare positiviteit van je niet genoeg en kom je op een punt dat je het gewoon even niet meer weet. Als ondernemer of als leider is dat zwaar; je kan het helemaal niet gebruiken om in problemen te blijven hangen. Hoe zet je tegenvallers, negatieve gedachten, en ronduit waardeloze situaties om in kansen, positiviteit, en mogelijkheden? Reframing is een handige methode om te zoeken naar de voordelen of mogelijkheden van een negatieve overtuiging die ons eigenlijk afschrikt. Je begint met jouw (negatieve) overtuiging, en door de bijbehorende argumenten om te vormen, kom je tot een nieuwe (positieve) overtuiging. Reframing helpt je om je perspectief te veranderen en om te zoeken naar oplossingen voor je probleem of uitdaging. Een tegenvaller mag je dan even uit het veld slaan, maar door het om te denken lukt het je vrij snel om je weer te vermannen en door te zetten.

Ik wil graag mijn manier van reframen met je delen, zodat je nooit meer moeite hebt om een negatieve overtuiging of een obstakel naar je eigen hand te zetten. En dat in weinig tijd. Ik ga je zelfs laten zien hoe het helpt om uit deze obstakels nieuwe business te halen!

Je perspectief reframen

De beste manier om het aan je uit te leggen is denk ik door wat voorbeelden te geven. Ik doe het even voor aan de hand van een bekend voorbeeld; fietsen door de regen. Hierbij focussen we (voor nu) vooral op het omvormen van ons perspectief.

Ik werk voor het reframen altijd met Post-it’s of een whiteboard. Als je dan iets wil veranderen of aanpassen is dat zo gepiept. Kun je ongestoord blijven “sleutelen”.

Waarschijnlijk ben je het met me eens dat fietsen door de regen niet onze favoriete bezigheid is, waarschijnlijk vind je dit ook ronduit vreselijk. Herkenbaar! En dat lijkt me handig bij het uitleggen. Daarom is onze negatieve overtuiging even voor het gemak:

Fietsen door de regen is irritant.


Ik werk zelf altijd met vier argumenten om een overtuiging om te zetten. We duiken eerst extra de negativiteit in, om zo naar positiviteit toe te werken. (Als je het ziet snap je wat ik bedoel.) Mijn persoonlijke argumenten voor onze overtuiging zijn:

Ik ben bang dat mijn telefoon overlijd.

…Als het goed regent wordt echt alles nat. Ook mijn telefoon. En ik kan echt niet zonder!

Als ik aankom op mijn bestemming ben ik doorweekt.

…Erg ´leuk´ als je direct een meeting hebt.

De stoplichten staan altijd op rood als het regent.

…Daar sta je dan; terwijl auto’s heerlijk door kunnen rijden sta jij lekker met je fiets voor een rood licht, in de regen.

De wereld ziet er zo druilerig uit.

…Met als gevolg dat ik met een after-work-depressie thuiskom. Gezellig.


Tip: door “want” tussen je overtuiging en je argument te zetten kun je controleren of je argumenten ook echt argumenten zijn. Zo loop je later in het proces tegen minder problemen aan.

Raadpleeg andere mensen over je overtuiging om aan argumenten te komen, dit helpt om zo breed mogelijk naar het probleem kijken.

Nu vormen we deze argumenten om naar tegenstellingen. We willen namelijk weg van dat wat we al weten (het negatieve) en op zoek naar mogelijkheden. En de beste manier om daar vandaan te sturen is om al de argumenten van je negatieve overtuiging letterlijk om te draaien:

Ik ben niet bang dat mijn telefoon overlijd.

Als ik aankom op mijn bestemming ben ik droog.

De stoplichten staan op groen als het regent.

De wereld ziet er niet druilerig uit.


Nu dat je ze letterlijk om hebt gedraaid kan dit al impact hebben op je perspectief, maar je moet nog een stap verder. We gaan op zoek naar ideeën die de negatieve argumenten tot drogredenen maken. En dit is waar de ideeën beginnen te borrelen om het gewoon wat aangenamer of zelfs leuker te maken. Zoals:

Mijn telefoon is waterdicht.

Mijn microvezel kleding draagt water direct af.

De stoplichten hebben het door als het regent en gaan op groen voor fietsers.

ik verbaas mij over een wereld die er even heel anders uit ziet.


…Dan betekent dit dat…

Fietsen door de regen is niet erg en kan zelfs mooi zijn.


Tijdens het reframen zijn er nu twee dingen gebeurt; we hebben ontdekt dat fietsen door de regen zelfs mooi kan zijn (we hebben ons perspectief veranderd) en we hebben bedacht hoe we dit mogelijk kunnen maken. Een waterdichte telefoon kopen kan dit probleem een stuk makkelijker maken voor jezelf — Maar er zitten ook mogelijkheden voor business tussen. Wat als we deze regen-registrerende-stoplichten samen zouden ontwikkelen? Dan kunnen we ze verkopen aan steden die zichzelf profileren als “fietsvriendelijke stad.” (Dit is in sommige steden zelfs al zo.)

We kunnen nu dus ons eigen perspectief reframen en hier zelfs al (zakelijke) kansen en mogelijkheden uit halen. Maar dit ging over fietsen in de regen. Hoe gaat dat met echte zakelijke vraagstukken?

Voelen sommige argumenten niet sterk genoeg, of loop je vast, dan ga je een stapje terug. Het blijft een creatief proces en daarbij hoort vallen en opstaan.


Business reframen

In zaken lopen we regelmatig tegen problemen (of liever gezegd ‘uitdagingen’) aan. Het is aan ons als ondernemers of leiders om hier mee om te gaan, maar soms heb je het antwoord ook even niet. Ook dan kan reframing helpen om je perspectief te veranderen, zodat het minder eng of bedreigend lijkt, en een manier te vinden om er mee om te gaan. —Niet alleen om een crisis af te wenden, maar juist om uit die tegenslag nieuwe business te halen.

Ik zal het nog eens laten zien aan de hand van een voorbeeld; de angst voor innovatie. Hopelijk heb jij hier geen last van; anders gaan we daar iets aan doen. We beginnen weer met een hoofd overtuiging:

Investeren in innovatie is te risicovol.


…Daar horen uiteraard weer argumenten bij die deze overtuiging ondersteunen:

Er moet veel worden geïnvesteerd.

…Er gaat veel tijd en geld in zitten, dat wordt een dure!

Je weet niet wat het resultaat zal zijn.

…Misschien komen we niet eens tot iets waardevols.

Het is onduidelijk of de investering zich zal terugbetalen.

…Als we slagen, dan is het nog maar de vraag of het genoeg zal opleveren om de investering te verantwoorden.

Dan moeten we alles over de kop gooien.

…Wat voor impact heeft dat op mijn collega’s, medewerkers, en mijzelf?


Ook deze argumenten proberen we weer letterlijk te vertalen als de eerste stap naar de positieve overkant. Let’s go:

Er hoeft niet veel te worden geïnvesteerd.

Je weet wat het resultaat zal zijn.

Het is duidelijk dat de investering zich zal terugbetalen.

We hoeven niks over de kop te gooien.


En we zijn al aan de overkant, maar we willen uiteraard verder dan dat. We zoeken nu naar creatieve benaderingen voor deze tegenstellingen. Dus wat als:

Door iteratief te werken kan innoveren in kleine stapjes.

…Zo blijven de kosten beperkt, en kunnen we snel leren.

Door vroeg te testen en te valideren wordt het resultaat gauw duidelijker.

…We weten snel of onze innovatie waarde heeft en of er aan verdient kan worden.

Ik weet wat het mij oplevert als ik dit probleem oplos.

…Door goed te kijken naar wat het probleem mij kost, kan ik uitrekenen wat het mij oplevert als het probleem wordt opgelost.

Door gelieerd te innoveren aan wat ik al doe versterk ik mijn core-business en maak ik mijzelf future-proof.

…Het helpt mij om dat wat ik nu al doe nog beter te doen. En het zorgt ervoor dat ik in de toekomst relevant blijft voor mijn klant.


Uiteindelijk komen we er dus via de argumenten achter dat innovatie best op andere manieren kan en grote voordelen biedt voor onze core-business. Onze nieuwe overtuiging?

Investeren in innovatie kan ook met een laag risico en maakt je organisatie future-proof.


Weer zie je dat de uiteindelijke uitkomst (onze nieuwe overtuiging) op zich niet zo’n eye-opener is. Het gaat het vooral om wat we uit de argumenten halen als we de boel van een andere kant bekijken. Het is een positieve blik op dat wat ons eerst bang maakte — en dat levert ons nieuwe inzichten op.

Wanneer je reframing beheerst is het een fantastische manier om snel weg te schakelen van negativiteit. Erg ingewikkeld is het niet. Je moet het gewoon een paar keer hebben gedaan. Loop je tegen een onmogelijke overtuiging aan? Laat reframing je dan helpen om een nieuwe weg te vinden. Een positieve benadering is moeilijk, als je het moeilijk maakt.

 — Bram van Houten, van Op Scherp



Heb je een obstakel dat je in de weg staat en wil je dat eens samen reframen? Neem even contact met mij op via bram@opscherp.com, dan gaan we er eens samen voor zitten.

Houd ons in de gaten

Iedere eerste maandag van de maand een persoonlijke nieuwsbrief met artikelen over innovatie, design thinking, empathie, en creativiteit.